Westerse esoterie: een uniek specialisme

Op het grensgebied van religie, filosofie, de kunsten, en de natuurwetenschappen ligt een bont geheel aan historische stromingen, ideeën, en praktijken die door de traditionele geschiedschrijving zijn verbannen naar de marges van de westerse cultuur.

'Westerse esoterie' is de parapluterm voor het vakgebied dat schuilgaat achter termen als 'gnostiek', 'hermetica', 'alchemie, 'astrologie', 'magie', 'theosofie', 'mystiek', 'occultisme, of 'esoterie'. Wat is de rol en betekenis van deze stromingen binnen de westerse culturele en intellectuele geschiedenis? Hoe verhoudt de populaire beeldvorming zich tot de historische werkelijkheid? Wat zijn de implicaties van onderzoek op dit terrein voor gevestigde paradigma’s in de geesteswetenschappen?
Aan de UvA bevindt zich het internationaal toonaangevende centrum voor onderzoek en onderwijs op dit terrein.

Onderzoek

Het onderzoek concentreert zich op de geschiedenis van de zogeheten 'westerse esoterie' (de meest gangbare term voor het vakgebied als geheel): vanaf de oudheid tot op heden maar met nadruk op de periode vanaf de Renaissance.
Gemeenschappelijk in alle projecten is een principiële nadruk op de complexe verwevenheid van ‘esoterisch’ gedachtegoed met de mainstream van de westerse intellectuele en cultuurgeschiedenis. Thema’s in het lopende onderzoek zijn

  • Hermetische filosofie
  • Christelijke kabbalah
  • het werk van Giordano Bruno
  • Alchemie in de vroeg-moderne periode en in relatie tot het Pietisme
  • Mesmerisme in de periode van de Duitse Romantiek
  • Concepten van magie na de Verlichting
  • Esoterie in het oeuvre van Fernando Pessoa
  • Alternatieve spiritualiteit in Amerika in de jaren vijftig en zestig.

Onderwijs

De UvA biedt als enige ter wereld in een academische context een compleet onderwijsprogramma Westerse esoterie.
In de bachelor Religiewetenschappen wordt een serie van vier vakken aangeboden: een algemeen hoorcollege  'Westerse esoterie en religieus pluralisme',  gevolgd door drie werkgroepen over drie verschillende historische periodes.
In aansluiting is er een eenjarige master Western esotericism en binnen de tweejarige onderzoeksmaster Religious Studies is een specialisatie Western esotericism mogelijk.
Door de interdisciplinaire aanpak is de onderzoeksmaster Religious Studies een goede uitgangspositie voor promotieonderzoek binnen vrijwel alle disciplines van de geesteswetenschappen.

Contact

Het secretariaat Westerse Esoterie is op maandag en dinsdag geopend.

Gepubliceerd door  Faculteit der Geesteswetenschappen

14 april 2016